Son yıllarda porsiyon boyutlarının artışı, obezite oranlarının yükselmesiyle yakından ilişkilendirilmektedir. Restoranlarda sunulan büyük boy gazlı içecekler, aile boyu burgerler ve dolu tabaklar, bu sorunun en belirgin örneklerini oluşturuyor. Peki, bu cazip yiyecekler karşısında sağlıklı bir yaşam sürmek için neler yapabiliriz?
Porsiyon boyutları, özellikle 1980’lerden itibaren dışarıda yemek yemenin yaygınlaşmasıyla beraber dikkat çeker şekilde büyümeye başladı. New York Üniversitesi’nden Dr. Lisa Young, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Bir restoran küçük bir makarna porsiyonu sunarken, diğer bir mekan daha büyük olanı sunarsa, insanlar büyük olanı tercih ediyor,” diyor. Ayrıca, yiyeceklerin ucuz olması, üreticilerin daha fazla malzeme sunup az bir farkla daha çok kazanç elde etmesine olanak tanıyor.
Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerde de benzer bir durum gözlemleniyor. Sao Paulo Üniversitesi’nden Dr. Marle Alvarenga, “Paketlenmiş ve işlenmiş gıdalarda bu eğilim daha belirgin. Geleneksel yiyeceklerde ise büyük porsiyonlar görmüyorsunuz,” diyor. Dr. Young, bu durumun başlıca sebebinin Amerikan gıda kültürünün diğer ülkelere yayılması olduğunu belirtiyor. “McDonald’s gibi markalar uluslararası alanda genişledikçe, porsiyon boyutları da artış gösteriyor.”
Araştırmalar, daha büyük porsiyonların daha fazla yemek yeme eğilimi oluşturduğunu gösteriyor. Psikologlar, porsiyon boyutu iki katına çıktığında kişilerin %35 daha fazla yediğini ortaya koyuyor. Sydney’deki New South Wales Üniversitesi’nden Prof. Lenny Vartanian, “İnsanlar genellikle tabaklarını bitirme kaygısı taşımıyor, ancak porsiyon büyüdükçe toplamda daha fazla yediklerini biliyoruz,” diyor. Porsiyonların ne kadar olması gerektiği hakkında doğru bir farkındalık oluşturmanın zor olduğunu ifade eden Vartanian, bunun da büyük bir sorun yarattığını belirtiyor.
Küçük tabak kullanmanın yararlı olabileceği düşünülse de, bu teori araştırmalarla desteklenmiyor. Prof. Vartanian, “Tabak boyutunun tek başına etkisi yok; önemli olan mevcut yiyecek miktarıdır,” diyor. Yiyeceklerin kolayca ulaşılabilir olması, tabak boyutuna bakılmaksızın daha fazla tüketim anlamına geliyor. Bu nedenle, bir porsiyon almak ve geri kalan yiyecekleri göz önünden kaldırmak öneriliyor. Vartanian, “İkinci bir porsiyon almayı engellemek için fazla yiyeceği ortadan kaldırmalısınız,” diyor.
Porsiyonlarınızı nasıl ayarlamalısınız? Uzmanlar, açlık sinyallerine odaklanarak ve ne yediklerinin farkında olarak sağlıklı bir beslenme alışkanlığı geliştirmenin önemli olduğunu vurguluyor. Dr. Lisa Young, “İnsanlar tabaklarındaki yiyecekleri fark etmiyor, açlıklarını dikkate almıyor ve ne zaman tok olduklarını göz ardı ediyorlar,” diyor. Porsiyon algısında yaşanan yanlış anlamalar, sağlıklı beslenme hedeflerinizi zorlaştırabilir.
