AB ve İsrail Arasındaki İlişkilerde Yeni Gelişmeler: İspanya, Slovenya ve İrlanda’nın Çabaları Yetersiz Kaldı
Avrupa Birliği, İsrail’in insan hakları ihlallerine karşı sessiz kalmaya devam ediyor. Lüksemburg’da gerçekleştirilen AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’nda, Almanya ve İtalya’nın engellemesi sonucunda, İsrail ile AB arasındaki ticaret anlaşmasının askıya alınması önerisi gündemden düştü. Bu önerinin, özellikle İspanya, Slovenya ve İrlanda gibi ülkeler tarafından gündeme getirilmesi, İsrail’in uluslararası hukuk ve insan hakları ihlalleri karşısında AB’nin daha aktif bir tutum sergilemesi gerektiği isteğini ortaya koyuyor.
Önerinin ardından bu üç ülkenin, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları ve Batı Şeria’daki şiddet olayları gibi insan hakları ihlalleri konusundaki kaygılarını dile getiren bir mektup yazdığı biliniyor. Mektupta, 1995 yılında imzalanan AB-İsrail ortaklık anlaşmasının ihlal edildiği ifade edildi. Üç ülkenin amacı, bölgede süregelen şiddet karşısında AB’nin pasif kalmaması gerektiğini vurgulamaktı. Ancak bu çabalar sonuçsuz kaldı ve AB, İsrail’in eylemlerine dolaylı yoldan onay vermiş oldu.
Almanya ve İtalya’nın öneriyi engellemesi, AB içinde ciddi bir bölünme olduğunu gösteriyor. İki ülkenin geçmişteki “Yahudi düşmanlığı” utancından kaçınma çabası, bu kararın arkasındaki etkenlerden biri olarak öne çıkıyor. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, anlaşmanın askıya alınmasına karşı çıkarak, “Kritik konularda İsrail ile görüşebilmeliyiz” şeklinde bir savunma yaptı. Ancak, AB’nin birçok ülke ile anlaşma yapmadan da diyalog sürdürebileceği gerçeği göz ardı ediliyor.
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, toplantı öncesinde yaptığı açıklamada, Avrupa ülkelerinin Uluslararası Adalet Divanı ve BM’nin insan hakları konusundaki tavsiyelerine uyması gerektiğini belirterek AB’nin değerlerine sahip çıkılması gerektiğini ifade etti. İspanya, Slovenya ve İrlanda, İsrail ile ilişkilerin mevcut durumunun, Avrupa’nın değerleriyle çeliştiğini düşünüyor. Bu ülkeler, daha önce İsrail’e politika değişikliği çağrısında bulunmuşlardı.
İrlanda ve İspanya, 2024 yılında mevcut anlaşmanın gözden geçirilmesi için adımlar atmış, ancak destek bulamamışlardı. Hollanda’nın öncülüğünde başlatılan başka bir girişim sonucunda yapılan değerlendirmelerde, İsrail’in yükümlülüklerini ihlal ettiği sonucuna varılmıştı. Ancak, Gazze’ye insani yardımın artırılacağına dair taahhüt verilmesi, bu önlemlerin uygulanmasını engelledi.
Sonuç olarak, İspanya, Slovenya ve İrlanda’nın çabalarına rağmen, AB’nin İsrail ile olan ilişkilerinde bir değişim yaşanmıyor. Bu durum, AB’nin insan hakları konusundaki duruşunu sorgulatıyor ve gelecekte daha fazla tartışmaya yol açacak gibi görünüyor.
