ABD merkezli yapay zekâ şirketlerinin artan maliyetleri ve jeopolitik riskler, küresel şirketlerin tercihlerini değiştirmeye başladı. Silikon Vadisi’nden Avrupa’ya kadar çok sayıda şirket, hem maliyetleri düşürmek hem de ABD merkezli öncü laboratuvarlara bağımlılığı azaltmak amacıyla Çin’de geliştirilen yapay zekâ modellerini kullanmaya yöneliyor.
İngiliz Financial Times’ın haberine göre, DoorDash, Siemens ve Airbnb gibi şirketler, daha düşük maliyetli olmalarının yanı sıra giderek gelişen yetenekleri sayesinde Çinli yapay zekâ modellerini sistemlerine entegre etmeye başladı. Şirketlerin kendi altyapılarında daha kolay çalıştırılabilen bu modeller, özellikle kurumsal kullanımda öne çıkıyor.
OpenRouter platformunun verilerine göre, DeepSeek ve Z.ai gibi Çinli şirketlerin geliştirdiği büyük dil modelleri, bu yıl token tüketiminde ABD’li rakiplerini geride bıraktı. Şirketlerin hızla artan yapay zekâ harcamalarını azaltma isteği de bu değişimin temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
Avrupa’da ise ABD yönetiminin geçen ay Anthropic’in Mythos ve Fable modellerine yönelik ihracat kısıtlaması getirmesi, ABD teknolojilerine bağımlılığın oluşturduğu riskleri daha görünür hale getirdi.
Featherless AI Kurucu Ortağı ve Üst Yöneticisi Eugene Cheah, Çinli yapay zekâ modellerini “odadaki fil” olarak tanımlayarak, şirketlerin artık her zaman en gelişmiş modeli kullanmak yerine daha hızlı ve düşük maliyetli alternatiflere yöneldiğini söyledi.
DOORDASH KİMİ MODELİNİ KULLANMAYA BAŞLADI
DoorDash Kurucu Ortağı Andy Fang, şirketin artık düşük seviyeli görevlerde Moonshot AI tarafından geliştirilen Kimi K2.6 modelini kullandığını, Anthropic’in Fable modelinin ise yalnızca en karmaşık görevlerde tercih edildiğini açıkladı.
Fang, X hesabından yaptığı paylaşımda yeni model kombinasyonunun, yalnızca ABD merkezli modellerin kullanıldığı önceki sisteme kıyasla daha düşük maliyetle daha yüksek performans sunduğunu ifade etti.
Alman mühendislik devi Siemens de yapay zekâ altyapısında esnek bir yapı benimsediğini belirtti. Şirket, Nvidia ve Mistral’ın yanı sıra DeepSeek ve Z.ai modellerinden de yararlanıyor.
Bazı şirketler ise tamamen Çinli modellere geçti. San Francisco merkezli Lindy, Anthropic’in modellerini bırakıp DeepSeek V4 modelini kullanmaya başladı.
Şirketin kurucusu Flo Crivello, bu değişimin milyonlarca dolar tasarruf sağladığını ve birçok temel kullanım alanında performansı artırdığını söyledi.
KULLANIMA DAYALI ÜCRETLENDİRME MALİYETLERİ ARTIRDI
OpenAI ve Anthropic gibi ABD merkezli yapay zekâ şirketlerinin bazı kurumsal hizmetlerde sabit abonelik yerine kullanıma dayalı ücretlendirmeye geçmesi de Çinli modellere yönelimi hızlandırdı.
Bu değişiklikle birlikte kurumsal müşterilerin yapay zekâ maliyetleri önemli ölçüde yükselirken, aynı dönemde Çinli modeller özellikle yazılım geliştirme ve kodlama alanlarında dikkat çekici ilerleme kaydetti.
Haziran ayında tanıtılan Z.ai’ın GLM-5.2 modeli, Silikon Vadisi’ndeki birçok uzmandan olumlu değerlendirme aldı.
Andreessen Horowitz Kurucu Ortağı Marc Andreessen, GLM-5.2’nin birçok uzmana göre ABD’deki büyük laboratuvarların halka açık modelleriyle aynı seviyeye ulaştığını, hatta bazı alanlarda daha iyi performans gösterdiğini aktardı.
Georgetown Üniversitesi Güvenlik ve Gelişen Teknolojiler Merkezi Araştırmacısı Sam Bresnick ise şirketlerin birçok iş yükünü daha ucuz modellere kaydırmasının ekonomik açıdan güçlü bir teşvik oluşturduğunu belirtti.
AÇIK AĞIRLIKLI MODELLER DAHA FAZLA KONTROL SAĞLIYOR
Çinli yapay zekâ modellerine olan ilginin artmasında açık ağırlıklı model yapısı da etkili oluyor.
Parametreleri kamuya açık şekilde sunulan bu modeller, şirketlerin kendi sunucularında çalıştırılabiliyor ve ihtiyaçlarına göre özelleştirilebiliyor.
Airbnb, sınırlı sayıda Çin menşeli modeli yalnızca onaylı ABD merkezli hizmet sağlayıcıları üzerinden kullandığını açıkladı.
Together AI Kurucu Ortağı ve Üst Yöneticisi Vipul Ved Prakash ise en gelişmiş açık ağırlıklı modellerin kapalı modellere kıyasla 10 ila 60 kat daha düşük maliyet sunduğunu belirterek, şirketlerin hem maliyet avantajı hem de veri kontrolü nedeniyle bu modellere yöneldiğini söyledi.
AVRUPA’DA JEOPOLİTİK RİSKLER ETKİLİ OLUYOR
Avrupa’daki şirketler, ABD’nin ticaret politikaları ve yapay zekâ modellerine yönelik ihracat kısıtlamalarının teknoloji tercihlerinde belirleyici olmaya başladığını ifade ediyor.
Newton Yapay Zekâ Direktörü Ben Grinnell, Fable modeline getirilen ihracat yasağının daha sonra kaldırılmış olmasına rağmen piyasadaki güven algısını kalıcı biçimde değiştirdiğini söyledi.
RTP Global ABD Başkan Yardımcısı Tom Sheridan ise Avrupalı girişimlere artık kendi altyapılarında çalıştırılabilen Çinli modelleri değerlendirmelerini önerdiklerini belirtti.
Timebutler Üst Yöneticisi Zoltan Bettenbuk da şirketlerinin yaklaşık altı ay önce bazı görevleri Anthropic’in Claude modelinden Alibaba’nın Qwen modellerine taşıdığını, bunun temel nedeninin olası jeopolitik risklere karşı alternatif oluşturmak olduğunu ifade etti.
AÇIK MODELLERE TALEP HIZLA ARTIYOR
Açık ağırlıklı yapay zekâ modellerine erişim sağlayan platformlar, özellikle Avrupa’dan gelen talebin son aylarda hızla arttığını bildiriyor.
Featherless AI Üst Yöneticisi Eugene Cheah, Anthropic’in modellerine getirilen ihracat kısıtlamasının ardından Avrupa’dan yoğun ilgi gördüklerini söyledi.
Kanadalı yapay zekâ şirketi Cohere’in Üst Yöneticisi Aidan Gomez de şirketlerin artık “egemen yapay zekâ” yaklaşımına daha fazla önem verdiğini belirterek, tek bir teknoloji sağlayıcısına bağımlı kalmanın önemli riskler taşıdığını ifade etti.
Bullhound Capital Kurucusu Per Roman ise iki yıl önce Avrupa’da temel endişenin Çin kaynaklı olduğunu, bugün ise ABD’ye bağımlılığın daha büyük bir risk olarak görülmeye başlandığını söyledi.
